IN MEMORIAM: Marko Brecelj / Peđa Vranešević

07 februar 2022
Author :  

Jedan od beskompromisnih aktera alternativne scene, u SFRJ i nakon nje, preminuo je 4. februara, posle duže i teške bolesti, javili su brojni mediji. Jedan je od osnivača bluz-rok grupe Buldožer, onih koji su pljunuli istinu u oči u vrijeme kada se tek naslućivalo neko “novo vrijeme” koje će uslijediti, jedan dio publike šokirajući a fanove oduševljavajući žestoko satiričnim stihovima, skoro bez premca na našem podneblju. U pomenutom bendu Marko Brecelj je proveo četiri godine, počev od 1975. kada snimaju antologijski debi “Pljuni istini u oči”, jedan od najvažnijih albuma jugoslovenske rok scene. Kao pjevač i kompozitor, sa kolegama iz te slavne slovenačke, progresivne muzičke trupe, kreira i vanserijski, u to vrijeme kontroverzni album “Zabranjeno plakatirati” (1977.), te muziku za film “Živi bili pa vidjeli” dvije godine kasnije, a posebne priče se pripovjedaju o njihovim u najmanju ruku neobičnim scenskim nastupima.

Brecelj ponovo stupa na solo karijeru 1979., dakle godinu prije komercijalno najuspješnijeg izdanje Borisa Belea i ostatka ekipe, “Izlog jeftinih slatkiša”, vrativši se svom početnom, kantautorskom impulsu. Naime, kao kantautor Marko je debitovao 1974. kada je njegov ekstremni talenat prepoznat iz prve - nagrađen je uglednom nagradom “Sedam sekretara SKOJ-a”, a postbuldožersko djelovanje obilježili su i pojedini alternativni hitovi poput pjesama “Radojka”, “Parada” ili “Seksi disko hit”. U decenijama koje su uslijedile, sarađivao je s mnogim alternativnim umjetnicima, ne samo muzičarima, nikada ne gubeći ironičnu oštrinu i žestinu, pa čak i potrebu za ismijavanjem raznoraznih društvenih deformacija i izvikanih veličina koje drugi nisu ni smjeli kritikovati, uključujući Katoličku crkvu.

Ostao je dosljedan (u) svojoj beskompromisnoj borbi protiv gluposti i malograđanskog duha, , bez pardona prema bilo kome ili bilo čemu, uvijek duhovit i ekscentričan kako na sceni tako i van nje, najčešće društveno i najširem smislu politički angažovan, a tokom dvijehiljaditih i konkretno na poziciji savjetnika mjesnog vijeća u Kopru. Nezavisna kulturna scena izgubila je jednog od esencijalnih propagatora i stvaralaca koji su živjeli u skladu sa vrijednostima koje su proklamovali, a posebno bitan ulog u izgradnji napredne i inventivne kulturne scene bilo je njegovo djelovanje unutar Buldožera – njihova avangardna muzika bila je u mnogo čemu ispred svog vremena, i smatra se da je utrla put Novom valu osamdesetih, posle čega ništa više nije bilo isto.

Prošlog vikenda napustio nas je i Predrag Peđa Vranešević, koji je takođe preminuo je nakon duge i teške bolesti, u 76. godini.

Širu popularnost stekao je u novosadskoj grupi Laboratorija zvuka, koju je osnovao sa bratom Mladenom, krajem sedamdesetih. Nalik Buldožeru, njihovi tekstovi bili su duhoviti i provokativni, ali znatno “lahkiji” i uglavnom erotske prirode. Često su koristili rege i ska ritmove, što je karakteristika kojom su šarmirali publiku širom ex YU, a naročito u Zagrebu. Njihovi nastupi su bili neobični, drugačiji i nekonvencionalni, inspirisani cirkuskim predstavama, pa i u tom smislu postoji načelna poveznica sa stvaralaštvom Marka Brecelja, Belea i drugova. Do sredine osamdesetih snimili su tri LP-ja, a povratnički album 1996. godine.

Braća Vranešević potpisuju i muziku za omiljene dječije programe “Poletarac”, “Fore i fazoni”, te kultne TV serijale “Varošarije” i“Priče iz Nepričave”, kao i filmsku muziku za “Oktoberfest”, “Pun mesec nad Beogradom”, “Original falsifikata” i druge.

Peđa Vranešević bio je i ostao alternativac, multimedijalni umjetnik koji se okušao u raznim vidovima primijenjene muzike, uključujući muziku za pozorište, između ostalog i “Gastarbajter operu” Želimira Žilnika. Njegova (i bratova) laboratorija zvuka bila je za mnoge inspirišuća i najčešće veoma osvježavajuća, stoga je šarenim slovima upisan u istorijat ovdašnje popularne muzike.

120 Views
Urednik

Email Ova adresa el. pošte je zaštićena od spambotova. Omogućite JavaScript da biste je videli.

Spotovi


STEREO Art Magazin
Regionalni popkulturni magazin

Impressum

Urednici:      Dragana Erjavšek
                     Novak Govedarica
Saradnici:   Olja Knežević
                     Boris Fatić
                     Srđan Strajnić
Logo:           Uroš Stanojević
Powerd by : ChoDex Studio